Ile osób usiądzie przy stole na Wigilię? To pytanie powinno paść na samym początku przygotowań, zanim sięgniesz po obrus i świeczniki. W wielu domach salon mieści stół na cztery do sześciu osób, a w wigilijny wieczór ma przy nim zasiąść osiem, dziesięć albo dwanaście. Dlatego stół wigilijny wymaga najpierw dobrego planu, a dopiero potem pięknych dekoracji. Kto wpisuje w wyszukiwarkę hasło „stół wigilijny inspiracje”, znajdzie tysiące zdjęć nakrytych stołów, ale rzadko odpowiedź na to, jak zmieścić przy nim całą rodzinę.
Ten poradnik prowadzi po kolei: jak policzyć miejsca, jak powiększyć stół na jeden wieczór, skąd wziąć dodatkowe siedziska, co powinno się znaleźć na stole zgodnie z tradycją i jak go udekorować, żeby ozdoby nie przeszkadzały w kolacji. Skupiamy się na meblach, które już masz w domu. Jeśli po tegorocznej Wigilii uznasz, że stół jest za mały na rodzinne spotkania, spokojnie przejrzyj stoły do salonu, także rozkładane, ale lepiej zrobić to bez presji grudniowego terminu.
Jak zmieścić wszystkich przy stole, który już jest
Zacznij od odpowiedzi na pytanie, ile miejsca przy stole na osobę naprawdę potrzebujesz. Na co dzień przyjmuje się około 60 cm szerokości blatu na jedno nakrycie, tak żeby talerz, sztućce i kieliszek nie wchodziły na miejsce sąsiada. Na jeden odświętny wieczór można zejść do około 50 cm. To minimum, przy którym goście siedzą blisko siebie, ale jeszcze nie szturchają się łokciami.
Weź miarkę i zmierz dłuższe i krótsze boki blatu. Podziel długość każdego boku przez 60 cm, a jeśli miejsc wychodzi za mało, przez 50 cm. Pamiętaj o nogach stołu: jeśli stoją w narożnikach, osoba siedząca na skraju dłuższego boku może mieć nogę stołu między kolanami, więc to miejsce warto zostawić dla kogoś, kto posiedzi krócej, na przykład dla dziecka.
Druga sprawa to środek blatu. Nakrycie zajmuje od krawędzi mniej więcej 35-40 cm, więc przy stole szerokim na 90 cm na półmiski i dekoracje zostaje wąski pas pośrodku. Przy blacie o szerokości 80 cm ten pas praktycznie znika. Wtedy potrawy na stół wigilijny trzeba rozplanować inaczej: część dań stawiasz na komodzie albo na stoliku obok i podajesz je po kolei. Dobrze sprawdza się kolejność, w której najpierw na stole stoją zupy, a po ich sprzątnięciu ryby i sałatki. Ciasta i kompot mogą czekać na osobnym meblu przez większą część wieczoru.
Powiększenie i ustawienie stołu na jeden wieczór
Ustawienie stołu sprawdź na spokojnie, najlepiej dzień wcześniej. Rozłóż blat, dostaw krzesła, posadź przy nim domowników i zobacz, czy wszyscy mogą swobodnie wstać.
Rozłożenie stołu i dostawka
Stół na Wigilię przygotuj dzień wcześniej. Jeśli jest rozkładany, rozłóż go i od razu sprawdź, czy wkładka jest na miejscu i czy blat po rozłożeniu stoi równo. Nie zostawiaj tego na 24 grudnia, bo wtedy każda minuta jest potrzebna w kuchni. Gdy nawet rozłożony stół jest za krótki, pomoże dostawka: prostokątny stolik albo solidna ława o podobnej szerokości. Dostaw ją do krótszego boku, tak żeby powstała jedna długa linia. Przy jednym stole rozmowa toczy się wspólnie, a przy dwóch osobnych wyspach goście szybko dzielą się na grupy.
Na zdjęciu stół LAMELIO, na co dzień okrągły, a po rozłożeniu owalny, z miejscem dla większej liczby gości. Podobne modele znajdziesz wśród stołów do jadalni.
Dostawiony drugi stół
Drugi stół, na przykład z kuchni, też może stanąć w jednej linii z pierwszym. Najważniejsza jest wysokość. Stoły do jadalni mają zwykle 75-76 cm, ale meble z różnych kompletów potrafią różnić się o kilka centymetrów. Pod nogi niższego stołu podłóż filcowe podkładki albo cienkie deseczki, aż oba blaty znajdą się na jednym poziomie. Jeden duży obrus albo dwa zachodzące na siebie sprawią, że wigilijny stół wygląda spójnie, choć pod spodem stoją dwa różne meble. Bieżnik ułożony wzdłuż środka przykryje miejsce łączenia i posłuży jako podkład pod stroik.
Ustawienie w salonie
W typowym salonie stoją sofa, ława, komoda i stół. Na Wigilię część mebli trzeba przestawić. Odsuń sofę pod ścianę, a ławę przenieś do innego pokoju, żeby zrobić miejsce na środku. Za każdym krzesłem zostaw 70-90 cm, tak żeby gość mógł wstać bez przesuwania połowy stołu. Tam, gdzie wszyscy będą chodzić, czyli na drodze do kuchni i łazienki, przyda się nawet 100-120 cm.
Nie dosuwaj oparć krzeseł do gorącego grzejnika i sprawdź, czy da się uchylić okno. Przejdź kilka razy dookoła ustawionego stołu, sprawdź, czy nikt nie zahacza o rogi mebli i czy drzwi do pokoju oraz na balkon otwierają się swobodnie.
Dodatkowe miejsca do siedzenia
Brak krzeseł w wigilijny wieczór to problem trudniejszy do rozwiązania niż brak jednego stroika, więc zaplanuj go wcześniej. Zbierz krzesła z innych pomieszczeń: z kuchni, od biurka, od toaletki. Sprawdź, czy są stabilne i czy mają podobną wysokość siedziska. Na niższym krześle wystarczy płaska poduszka, żeby wszyscy siedzieli na tym samym poziomie względem blatu.
Ławka przy dłuższym boku pozwala posadzić trzy albo cztery osoby na mniejszej szerokości niż oddzielne krzesła. Przy krótszych bokach i przy dostawce dobrze sprawdzają się pufy, które po kolacji łatwo przesunąć pod ścianę. Dzieci najlepiej posadzić razem, na ławce albo przy dostawce, blisko kuchni, żeby łatwiej było im podawać i szybciej reagować na rozlany kompot. Jeśli co roku brakuje ci kilku porządnych siedzisk, pomyśl o krzesłach do jadalni, które posłużą nie tylko od święta.
Co powinno być na stole wigilijnym
Tradycyjny stół wigilijny nakrywa się białym obrusem, a pod obrus kładzie się garść siana. Sianko na stół wigilijny przypomina o stajence betlejemskiej, w której narodził się Jezus. Na talerzyku albo na paterze leży opłatek, którym wszyscy dzielą się przed rozpoczęciem wieczerzy, składając sobie życzenia.
Przy stole zostawia się też dodatkowe nakrycie: talerz, sztućce i szklankę ustawione tak jak dla pozostałych gości. Według zwyczaju czeka na niespodziewanego gościa, a w wielu domach jest też znakiem pamięci o bliskich, których zabrakło.
Tradycyjny polski stół wigilijny to dwanaście potraw, choć w wielu domach liczba dań zależy od rodzinnego zwyczaju. Najczęściej pojawiają się barszcz czerwony z uszkami albo zupa grzybowa, karp smażony lub w galarecie, śledzie w oleju i w śmietanie, ryba po grecku, pierogi z kapustą i grzybami, kapusta z grochem, kluski z makiem albo kutia, kompot z suszu i makowiec. Z punktu widzenia stołu liczy się jedno: dwanaście dań to kilkanaście półmisków, misek i dzbanków, więc naczynia warto dobrać wielkością do liczby gości i od razu zaplanować, co stanie na stole, a co obok.
Nakrycie stołu wigilijnego według savoir-vivre
Nakrycie stołu wigilijnego nie musi być skomplikowane, ale kilka zasad sprawia, że całość wygląda porządnie. Podstawą jest duży płaski talerz, a na nim talerz głęboki albo miseczka na zupę. Talerzyk na pieczywo stawia się po lewej stronie, nad widelcami, jeśli starcza miejsca. Widelce kładzie się po lewej, a nóż i łyżkę do zupy po prawej, w kolejności od zewnątrz do środka, czyli tak, jak będą używane. Sztućce do deseru leżą nad talerzem.
Kieliszki i szklanki ustawia się po prawej stronie, nad nożem. Filiżanki na herbatę lepiej przygotować na osobnym blacie i podać dopiero do deseru, bo przy pełnym stole nie ma na nie miejsca. Dzbanki z kompotem i wodą postaw w dwóch punktach stołu, żeby goście mogli nalać sobie sami.
Materiałowe serwetki, lniane albo bawełniane, wyglądają bardziej odświętnie niż papierowe. Złożone w prosty prostokąt leżą na talerzu albo z lewej strony, a obrączka czy wstążka dodaje im świątecznego charakteru. Przy większej liczbie gości przydają się też winietki z imionami, które porządkują sadzanie przy stole.
Jeśli masz stół z ładnym drewnianym blatem, zamiast obrusu możesz położyć bieżnik wzdłuż środka i podkładki pod talerze. To odpowiedź na częste pytanie, co położyć na stole zamiast obrusu. Blat jest chroniony, a naturalne drewno dobrze wygląda z prostą białą zastawą.
Dekoracje na stół wigilijny
Dekoracje świąteczne na stół wigilijny mają towarzyszyć rozmowie i kolacji, a nie im przeszkadzać. Każda ozdoba, która zasłania twarz osoby naprzeciwko albo utrudnia sięganie po półmiski, powinna zniknąć z blatu.
Zasady są proste. Stroik na stół wigilijny ma być niższy niż linia wzroku siedzących osób i zajmować najwyżej jedną trzecią długości stołu. Świece na stół wigilijny stawiaj w stabilnych świecznikach, z dala od gałązek i serwetek, i wybieraj bezzapachowe, żeby nie przykrywały zapachu potraw. Obok potraw zmieści się jedna główna dekoracja i kilka drobnych akcentów przy nakryciach: gałązka, szyszka, mała bombka. Kto przegląda zdjęcia pod hasłem „stół wigilijny dekoracje”, szybko zauważy, że najlepiej wyglądają stoły z kilkoma dobrze dobranymi ozdobami, a nie zastawione od krawędzi do krawędzi.
Jak udekorować stół wigilijny, żeby całość była spójna? Najłatwiej wybrać jedną paletę kolorów i trzymać się jej w obrusie, serwetkach, świecach i ozdobach. Poniżej trzy sprawdzone aranżacje.
Aranżacja tradycyjna
Czerwień, zieleń i złoto na białym obrusie to zestaw, który większość z nas pamięta z rodzinnego domu. Czerwony bieżnik pośrodku, złote podkładki pod talerze, gałązki świerku albo jodły przy świecznikach, białe świece w szklanych świecznikach i kilka czerwonych lub złotych bombek przy stroiku. To wystarczy, żeby stół wyglądał odświętnie, i nie zabiera miejsca na potrawy.
Aranżacja elegancka
Biel, srebro i granat dobrze łączą się z kryształowym szkłem i prostą białą porcelaną. Biały obrus albo biały bieżnik na drewnianym blacie, srebrne podkładki, granatowe serwetki i kilka srebrnych ozdób tworzą spokojną, nowoczesną całość. Smukłe białe świece w srebrnych świecznikach ustaw w dwóch albo trzech punktach, zamiast w jednej linii przez cały stół. W tym stylu efekt daje powtarzalność elementów, a nie ich liczba.
Aranżacja naturalna
Len, drewno, szyszki, przygaszona zieleń i beż. Lniany obrus albo bieżnik, drewniane podkładki pod talerze i lniane serwetki przewiązane sznurkiem z małą szyszką. Wzdłuż bieżnika możesz ułożyć gałązki jodły, plasterki suszonej pomarańczy, laski cynamonu i orzechy w łupinach. Takie ozdoby na stół wigilijny są płaskie i lekkie, więc nie zabierają miejsca na półmiski, a większość z nich znajdziesz na spacerze w lesie albo w kuchennej szafce.
Ochrona blatu podczas Wigilii
Przy kilkunastu potrawach blat stołu przechodzi przez jeden wieczór więcej niż przez cały miesiąc. Pod gorące garnki z zupą i półmiski z rybą kładź grube podkładki, drewniane, korkowe albo ceramiczne. Gorącego naczynia nie stawiaj bezpośrednio na obrusie, bo ciepło przejdzie przez tkaninę i zostawi jasny ślad na lakierze.
Pod obrus warto położyć matę ochronną albo cienki molton. Chroni blat przed rozlanym barszczem, kompotem i czerwonym winem, a przy okazji wycisza stukanie talerzy. Świece stawiaj na podstawkach albo na szklanych talerzykach, bo wosk trudno usunąć z tkaniny i z drewna. Jeśli mimo to wosk kapnie na drewniany blat, poczekaj, aż zastygnie, i zdejmij go ostrożnie plastikową szpatułką, bez skrobania nożem. Dobrze zabezpieczony stół pozwala spokojnie jeść, bez pilnowania każdego ruchu dzieci i dorosłych.
Najczęstsze błędy przy wigilijnym stole
Najczęstszy błąd to za mało miejsca na osobę. Goście siedzą ściśnięci, trącają się łokciami i trudno im swobodnie jeść. Zaraz za nim jest nadmiar ozdób, które zabierają miejsce przeznaczone na półmiski.
Wysokie, rozłożyste dekoracje zasłaniają twarze i utrudniają rozmowę. Świece ustawione zbyt blisko gałązek i serwetek to realne ryzyko pożaru. Problemem bywa też światło: jedna świeca w półmroku albo przeciwnie, mocna zimna lampa nad stołem, która odbiera kolacji nastrój.
Zdarza się, że gospodarz skupia się na modnych ozdobach i zapomina o podstawach: sianku, opłatku i dodatkowym nakryciu. Stół przysunięty zbyt blisko ściany albo grzejnika sprawia, że część gości nie może przejść za krzesłami. I wreszcie: im więcej figurek, lampek i dodatków, tym mniej miejsca na potrawy i tym trudniej utrzymać porządek w czasie wieczerzy.
Lista kontrolna na dzień przed Wigilią
- Policz gości i miejsca przy stole, przyjmując 60 cm na osobę, a w razie potrzeby 50 cm.
- Rozłóż stół, dostaw dostawkę i krzesła, sprawdź, czy wszystko stoi stabilnie.
- Wyrównaj wysokość dostawionych blatów podkładkami.
- Sprawdź przejście za krzesłami, co najmniej 70-90 cm.
- Odsuń sofę, przenieś ławę i odsuń krzesła od grzejnika.
- Przygotuj biały obrus lub bieżnik, sianko, opłatek i dodatkowe nakrycie.
- Skompletuj talerze, sztućce, kieliszki, szklanki, serwetki i filiżanki.
- Wybierz jeden niski stroik, świece w stabilnych świecznikach i kilka drobnych ozdób.
- Przygotuj podkładki pod gorące naczynia i matę pod obrus.
- Zaplanuj, które potrawy staną na stole, a które na komodzie, i przygotuj dzbanki na kompot.
- Nakryj stół wieczorem, żeby 24 grudnia zostało tylko wystawienie potraw.
Kiedy lista jest odhaczona, logistykę masz za sobą i możesz skupić się na tym, co w Wigilii najważniejsze: na opłatku, rozmowie i rodzinie przy jednym stole. A jeśli tegoroczne przeliczanie miejsc pokazało, że stół jest po prostu za mały, po świętach przejrzyj stoły do salonu i jadalni i wybierz taki, który rozłoży się na przyszłoroczną Wigilię.